• De data is onderzocht.
• De hoeveelheid data die gegenereerd wordt, neemt exponentieel toe.
• Data is het nieuwe goud.
• Data is overal, en wordt altijd geproduceerd.
• Big data is een gevaar voor onze privacy.

Het kan aan mij liggen, maar ik krijg jeuk van deze zinnen. Want het woord data komt natuurlijk van het enkelvoud datum. Afkomstig uit het Latijn. Het betekent letterlijk ‘gegeven’.

Bovenstaande zinnen zijn dus fout. Vraag is hoe lang we dat nog erg blijven vinden.

Het lastige is bovendien dat de hedendaagse betekenis van datum bij ons ‘dag’ is geworden. En voor díe betekenis is het meervoud ‘datums’ óók gangbaar. Het verband tussen datum en data is dus aan het vervagen.

Hetzelfde zie je bij de kreet ‘De media heeft het gedaan’. Media is natuurlijk het meervoud van medium, maar ook hier zijn enkelvoud en meervoud van elkaar afgedwaald: een medium is van oorsprong een informatiedrager of nieuwsbron. Nu zie ik het woord vooral gebruikt worden in combinatie met waarzeggers en helderzienden. Met het meervoud media wordt nu bedoeld: de pers.

Verwar deze rariteiten overigens niet met het woord valuta. Valuta (geldeenheid) is niet het meervoud van ‘valutum’. Het woord komt uit het Italiaans en in het meervoud zijn zowel valuta als valuta’s goed.

Bewaren

Bewaren

Het bericht Wat is het nu: data is of data zijn? verscheen eerst op Tekstschrijverij Linda Welther.

Het blijft moeilijk met het meervoud in het Nederlands. In het Engels is dat simpel, daar plak je gewoon (bijna) overal een -s achter. In onze taal kun je kiezen uit -s, -n, -en, -eren en… -a.

Die laatste is een lastige, die zie je alleen bij woorden afkomstig uit het Latijn: museum – musea, aquarium – aquaria. Nog ingewikkelder wordt het wanneer de enkelvoudsvorm van zo’n meervoud bijna niet gebruikt wordt, of een andere betekenis heeft. Zo betekent het enkelvoud van data, datum, in dit voorbeeld niet ‘aanduiding van een bepaalde dag’, maar: gegeven, dat wat bekend is. Maar in die betekenis zie je het bijna alleen in de wiskunde terug. We zeggen niet: Google heeft een datum van mij opgeslagen.
En bij het enkelvoud van media, medium, heb ikzelf als eerste de associatie met een helderziende die, al dan niet bedwelmd door rook, boodschappen uit de onstoffelijke wereld doorgeeft. En niet aan een tv- of radioprogramma, of een website of krant. Ik ben vast niet de enige.

Dus het ís ook lastig. En hoe fout is het dan als je zegt: ‘De antibiotica werkt niet meer’, als je maar één middeltje van de dokter hebt gekregen? Waarom vergeten we die meervouds-a niet en gebruiken we in plaats daarvan de meervouds-s? Albums, forums en referendums zijn ook ingeburgerd geraakt.

Misschien is dat hele enkelvoud-meervoudverhaal een academische discussie. Toch hecht ik er waarde aan. Ik wil graag weten of ik het over één of meerdere zaken heb. Zeker bij gegevens op internet. Dat zijn er héél véél en ze worden op steeds meer media opgeslagen: naam, adres, geboortedatum, bankrekeningnummer, koopgedrag, leesvoorkeur, enzovoort. En het is hondsmoeilijk om die datums te wissen.

Foto Eddi van W.

Het bericht Moeilijk meervoud verscheen eerst op Tekstschrijverij Linda Welther.