De regels voor het schrijven van samenstellingen lijken simpel: volgens het Groene Boekje schrijven we ze zoveel mogelijk aan elkaar. Slechts in bepaalde gevallen moet er een streepje gezet worden. Ik doe een greep:
– bij een klinkerbotsing: gala-avond, milieu-inspectie;
– na bepaalde voorvoegsels: ex-trainer, bijna-botsing, interim-bestuur;
– in samenstellingen met een afkorting, symbool, cijfer of naam: e-mail, COVID-19-pandemie, Pfizer-vaccin, GGD-callcenter.

Bij lange samenstellingen mág er een streepje gezet worden. En dat is prettig, want het bevordert de leesbaarheid enorm: stress-stoornis, human-resourcesmanagement, anderhalvemeter-regel, no-go-area (eerste streepje verplicht, tweede facultatief).

Maar een spatie in een samenstelling mag níet. Er is eigenlijk maar één uitzondering, en dat is als de samenstelling een naam bevat die ook een spatie heeft. Zoals Tweede Kamerverkiezingen, Albert Heijnfiliaal, Apollo 13-bemanning.

Engels

Helaas is de praktijk weerbarstig. Zoals bekend nemen Nederlanders gretig woorden uit het Engels over. En in het Engels schrijf je samenstellingen los. Toch gelden onze schrijfregels net zo goed voor woorden uit andere talen: zerotolerancebeleid, assessmentcenter, socialmedia-account.

Maar wat doe je als minutieuze speller nu er hele vakgebieden uit Engelse termen bestaan? Als je werkt tussen de data warehouse specialisten, supply chain managers, en interim professionals? Of als de leerkracht een Teams meeting met je kind wil afspreken? Moet je die mensen gaan corrigeren? Er is geen beginnen aan.

Naaktportretschilderen

Toch is dat geen reden om onze spellingregels maar overboord te gooien. Ze hebben wel degelijk een functie. Je wilt toch het verschil weten tussen naakt portret schilderen en naaktportretschilderen. Of tussen oud en nieuw gebak versus oud-en-nieuw-gebak. Kijk ook naar: strooi zout versus strooizout, lange afstandsloper versus langeafstandsloper.

Ik lach er maar om. Meer mooie voorbeelden vind je bij het Signaleringspunt Onjuist Spatiegebruik (SOS).

Het bericht Samenstellingen schrijven: vaak vast, soms met streepje, nooit los verscheen eerst op Tekstschrijverij Linda Welther.

In spreektaal is het makkelijk: wij Nederlanders zijn tegenwoordig zo snel informeel met elkaar dat binnen twee zinnen de meeste personen ‘je’ worden. Zelfs in schrijftaal lijkt ‘je’ dagelijks terrein te winnen. Maar pas op.

‘Je’ maakt de afstand tussen jou en je lezer kleiner. Het schept saamhorigheid, veiligheid. Het suggereert een band tussen jullie. Veel mensen vinden dat prettig.

Maar het kan ook irritatie wekken als die band er helemaal niet is. Ikzelf stoor me vreselijk aan dat popie-jopie toontje van banken en telecomaanbieders in hun communicatie-uitingen. Ik heb niet met ze geknikkerd!

‘U’ schept afstand. Wanneer je mensen alleen zakelijk spreekt en je nooit intiem met elkaar zult worden, dan kan het heel comfortabel zijn om te vousvoyeren. Maar het kan ook arrogant staan…

‘U’ staat professioneel. Je hebt ineens een pak aan. Bij de notaris past dat, in de zandbak staat het een beetje gek.

‘U’ maakt dienstbaar, zelfs kruiperig. Het meeste winkelpersoneel spreekt klanten nog altijd aan met ‘u’, om ze respect te betonen en te laten weten dat de klant koning is. Sommige webshops doen dat ook wel.

Maar meerdere grote bedrijven zijn echt de kluts kwijt. Neem de Spoorwegen: op de homepage ns.nl en andere veelbezochte pagina’s doen ze populair met ‘je’ en ‘jij’. Kom je echter op NS Zakelijk of NS Internationaal, dan moeten ze ineens hun dienstwilligheid laten zien en is het ‘u’. Het hangt ook van het medium af. Mijn zorgverzekeraar is op Facebook goede vriendjes met me. Aan de telefoon ben ik opeens een Mevrouw.

Wat nu te doen met jouw website? Ik kan je geen sluitend advies geven, maar met deze twee tips moet je een overwogen keuze kunnen maken.

1. Wie ben jij?
Bedenk hoe jij het prettigste functioneert en wat je wilt uitstralen. Schrik jij als mensen je met u aanspreken? Wil je graag mensen op hun gemak stellen en een ons-kent-onsgevoel creëren? Voel jij jezelf fijner met je? Blijf dat dan vooral gebruiken!

2. Wie is je doelgroep?
Voor wie schrijf je? Voor jongeren? Of voor mensen met wie je iets gemeen hebt – bijvoorbeeld ondernemers onder elkaar? Dan ligt ‘je’ voor de hand.
Heb je contact met formele beroepsgroepen zoals notarissen, accountants, directeuren? Schrijf je voor ouderen? Dan zou ik veilig in de u-vorm blijven.
Is je website bedoeld voor particulieren of een heel brede doelgroep? Dan zijn beide opties mogelijk en hangt je keuze af van je antwoorden bij tip 1…

Tot slot: Denk goed na voor je aan ‘je’ begint: het is makkelijker schakelen van u naar je dan andersom.

Het bericht Spreek jij je websitebezoekers aan met u of je? verscheen eerst op Tekstschrijverij Linda Welther.

Maar eigenlijk is het heel knap dat mijn kinderen deze fouten maken.

Het betekent dat in hun koppie de regel voor de onvoltooid verleden tijd goed is opgeslagen: neem de stam van het werkwoord en plak je er -te of -de achter. Mijn kinderen passen razendsnel de bekende regel toe.

Sterke werkwoorden

Ze vergeten alleen dat er een groep werkwoorden is die een andere regel kent: in de verleden tijd verandert de klank, en het voltooid deelwoord eindigt vaak op -en: Eten – at – gegeten, drinken – dronk – gedronken, graven – groef – gegraven. Dat zijn de sterke werkwoorden.

Het zijn er niet zo veel en het worden er steeds minder. Dat proces is al eeuwenlang bezig. De regel van de zwakke werkwoorden, met die -te of -de-uitgang is dominant. Naast ‘het schip voer’ is ‘vaarde’ nu ook geaccepteerd. Niemand zegt meer ried, het is nu raadde.

Met andere woorden: het zal niet lang meer duren voor trekte, loopte en zwemde ook in zwang zijn.

Dus waarom verbeter ik mijn kinderen dan? Wat een getut! Iedereen snapt toch wat ze bedoelen? Laat ze maar voorbereid zijn op de toekomst!

Verzorgd taalgebruik

Niet dus. Want taal is niet alleen een middel om onze boodschap over te brengen, we laten er ook mee zien wie we zijn. Taal is een visitekaartje. En met goed verzorgd taalgebruik komen we verder in het leven. Hoe mijn kinderen straks hun woorden kiezen, moeten ze zelf weten. Maar ik wil dat ze nu, op hun tiende en achtste, tenminste gesnopen hebben hoe het zit.

Het bericht Hoe de sterke werkwoorden dapper standhouden verscheen eerst op Tekstschrijverij Linda Welther.

Je wilt natuurlijk wel dat je bericht gelezen wordt. Hoe schrijf je nu een goede nieuwsbrief? Dat lees je in deze 6 tips.

1. Bepaal het doel van je nieuwsbrief

Allereerst: waarom maak je eigenlijk een nieuwsbrief? Wil je je naamsbekendheid vergroten? Wil je een product verkopen? Wil je je lezers informeren over nieuwe ontwikkelingen op jouw vakterrein? Denk hier van tevoren over na en maak het ook duidelijk aan je lezers.

2. Maak een goede titel

Of jouw bericht geopend wordt, staat of valt bij een goede titel. Zorg dat deze pakkend is en de nieuwsgierigheid wekt. Dus niet: ‘Nieuwsbrief’ of ‘Mededelingen’.
Maar wel: ‘8 tips om je goede humeur te bewaren’ of: ‘Schrijf betere e-mails in slechts 3 uur!’. Of stel een (impliciete) vraag: ‘Waarom 80% van de goede voornemens na een maand alweer is opgegeven’.

3. Bied waardevolle inhoud

Zorg dat de inhoud aansluit bij de behoeften van je lezers. Bied tips, nieuwtjes, informatie, een eigen invalshoek. En eventueel een aanbieding of een prijsvraag. Daarmee ‘beloon’ je de lezer voor het openen van je nieuwsbrief.

4. Schrijf aantrekkelijk

Houd de aandacht vast met een vlotte schrijfstijl. Maak een pakkende binnenkomer. Spreek je lezer aan. Schrijf kort. Vermijd te moeilijke woorden. Zorg voor een duidelijke indeling met tussenkopjes en korte alinea’s. En gebruik voldoende beeldmateriaal.

5. Plaats hyperlinks

Je wilt natuurlijk dat je lezer doorklikt naar je website. Plaats daarom enkele – maar niet te veel – hyperlinks waar dat relevant is.

6. Sluit af met call-to-action en adresgegevens

Natuurlijk hoop je dat je lezer actie onderneemt na lezing van je nieuwsbrief: contact opnemen, een product bestellen, je bericht doorsturen. Geef hem/haar daarvoor dan wel gelegenheid. De beste plek daarvoor is het slot van je nieuwsbrief, dan is de lezer in de juiste modus. Bied een duidelijke link en vermeld je volledige contactgegevens, zodat je lezer niet hoeft te zoeken.

Veel succes!

Meer weten over nieuwsbrieven?

Neem vrijblijvend contact op.

Het bericht 6 tips voor een nieuwsbrief die bij je lezers blijft hangen verscheen eerst op Tekstschrijverij Linda Welther.

Dit gevoel werd acuut toen ik het boekje ‘Maar zo heb ik het geleerd!’ van Wouter van Wingerden las. ‘Kunstmatige taalregels ontmaskerd’ staat er op de achterflap. Van Wingerden legt helder de oorsprong uit van woordconstructies die jarenlang ‘fout’ werden gevonden, maar dat misschien toch niet zijn.

Hun of hen

Neem nu het verschil tussen hun en hen. Deze kunstmatige regel kwam in het Nederlands terecht dankzij één man, de zeventiende-eeuwse taalkundige Christiaen van Heule.

Hun en hen geven het verschil aan tussen meewerkend voorwerp (vroegere 3^e naamval) en lijdend voorwerp (4^e naamval). Van Heule, die in 1625 De Nederduytsche Grammatica ofte Spraec-konst schreef, vond dit belangrijk. Want het Latijn kende dit grammaticale verschil ook, en omdat het Latijn toen net zo’n status had als het Engels nu, moest het Nederlands zéker zo’n regel krijgen, vond hij.

Van Heules idee sloeg aan. Veel schrijvers volgden hem na en de regel kwam in het onderwijs terecht. Nog even en we gedenken dat leerlingen 400 jaar gekweld worden met dit stukje zinloze kennis.

Zinloos? Ja! Want waarom zijn er twee vormen nodig voor de derde persoon meervoud (hun en hen dus) maar slechts één vorm voor mij, jou, hem, haar, ons en jullie?

Hoe zit het nu precies?

• Je gebruikt hun bij een meewerkend voorwerp: ik geef hun een cadeau. (Ezelsbruggetje: Je kunt er ‘aan’ of ‘voor’ voor denken.)
• Je gebruikt hen bij een lijdend voorwerp: ik heb hen gefeliciteerd. (De personen lijden niet echt, maar ze ‘ondergaan’ de felicitaties, ze zijn passief.)
• Je gebruikt hen na een voorzetsel: ik geef het cadeau aan hen. (‘Het cadeau’ is hier lijdend voorwerp, ‘aan hen’ is meewerkend voorwerp.

Te moeilijk? Gebruik dan ‘ze’ of ‘hen’. In niet al te formele teksten wordt dat ook goed gevonden. Zelfs het Genootschap Onze Taal is er heel coulant over. Alleen hun hebben gaat hun nog te ver.

Voor de echte diehards heeft Onze Taal een fijne lijst samengesteld van woorden die met hun of hen ‘horen’ te gaan, zoals Veel geluk viel hun ten deel en Hij drukte het hun op het hart.

Het bericht Hun of hen? Wie snapt dat nog? verscheen eerst op Tekstschrijverij Linda Welther.

• De data is onderzocht.
• De hoeveelheid data die gegenereerd wordt, neemt exponentieel toe.
• Data is het nieuwe goud.
• Data is overal, en wordt altijd geproduceerd.
• Big data is een gevaar voor onze privacy.

Het kan aan mij liggen, maar ik krijg jeuk van deze zinnen. Want het woord data komt natuurlijk van het enkelvoud datum. Afkomstig uit het Latijn. Het betekent letterlijk ‘gegeven’.

Bovenstaande zinnen zijn dus fout. Vraag is hoe lang we dat nog erg blijven vinden.

Het lastige is bovendien dat de hedendaagse betekenis van datum bij ons ‘dag’ is geworden. En voor díe betekenis is het meervoud ‘datums’ óók gangbaar. Het verband tussen datum en data is dus aan het vervagen.

Hetzelfde zie je bij de kreet ‘De media heeft het gedaan’. Media is natuurlijk het meervoud van medium, maar ook hier zijn enkelvoud en meervoud van elkaar afgedwaald: een medium is van oorsprong een informatiedrager of nieuwsbron. Nu zie ik het woord vooral gebruikt worden in combinatie met waarzeggers en helderzienden. Met het meervoud media wordt nu bedoeld: de pers.

Verwar deze rariteiten overigens niet met het woord valuta. Valuta (geldeenheid) is niet het meervoud van ‘valutum’. Het woord komt uit het Italiaans en in het meervoud zijn zowel valuta als valuta’s goed.

Bewaren

Bewaren

Het bericht Wat is het nu: data is of data zijn? verscheen eerst op Tekstschrijverij Linda Welther.

Vroeger maakten schrijvers van website teksten zich erg druk om de meta description tag. Ze propten dit tekstje vol met zoekwoorden. Dat moest, want dan konden ze met die pagina hoger scoren in Google.

Inmiddels gebruikt Google hem niet meer bij het indexeren. Sterker nog, als je zelf geen meta description maakt, genereert Google er een voor je. Maar de lezer ziet hem nog wél. Reden om er aandacht aan te blijven besteden.

Wat is een meta description?

Doe een willekeurige zoekopdracht in Google en je vindt in de resultaten een lijstje met webpagina’s met steeds dezelfde kenmerken:

• de paginatitel (title tag)
• het webadres (url)
• de meta description

De meta description geeft in een notendop informatie over de inhoud van de webpagina. Hij is slechts 110 tot 150 tekens lang. Je moet dus woekeren met de ruimte. In WordPress en veel andere content management systemen kun je hem in een apart veld aangeven. Voor de liefhebbers: in html-code ziet hij er zo uit:

<meta name="description" content="text"/>

Let op: Behalve in zoekresultaten verschijnt de meta description soms in social media berichten, wanneer je een link deelt.

Hoe schrijf je een goede meta description?

• Beschrijf kort en helder de inhoud van je webpagina. Bijvoorbeeld: “Zo schrijf je een heldere en aantrekkelijke meta description”.
• Schrijf vanuit de lezer. Gebruik de woorden die jouw lezer gebruikt.
• Beschouw de description als een gratis reclameblokje voor je webpagina. Schakel dus alle verleidingstechnieken in die je tot je beschikking hebt: schrijf wervend, prikkel de nieuwsgierigheid, focus op een voordeeltje en zet aan tot actie:

“Cook&Co kookwinkel; webshop én 25 winkels. Achteraf betalen & gratis retourneren. Meer dan 5000 bakbenodigdheden!” |“Nu Oldtimer en veel andere topmerken bij AutoScout24: Vind meerdere aanbiedingen in uw directe omgeving!” |”Maak direct online een afspraak met uw kapper”

• Maak voor elke webpagina een unieke meta description. Dan komt je lezer op de goede pagina van je site terecht en vindt hij wat hij zoekt.
• Maak het tekstje af. Dat is moeilijk, want je overschrijdt heel snel die 150 tekens. Maar een halfaffe tekst staat slordig. Lees maar de illustratie hierboven: “Rijnsburg, camping de Koningshof. De vier sterren camping Koningshof is ideaal gelegen in het hart van de Bollenstreek. Het zwembad kent een grote…”
• Houd hem actueel of maak hem tijdloos. Je zal niet de eerste zijn die zich vergist met een verouderde tekst. Stel, je schrijft een stukje over je nazomeractie op de webpagina met aanbiedingen en post dit op social media. Zonder dat je het wist staat in je meta description nog steeds, zichtbaar voor iedereen: “Wees er snel bij! Onze kerstactie loopt nog tot 23 december 2014.”

Bewaren

Het bericht Reclameblokje voor je webpagina verscheen eerst op Tekstschrijverij Linda Welther.

Maar waar ikzelf moeite mee blijf houden, is de combinatie er + voorzetsel + werkwoord. Je weet wel: Ik ga ervan uit, er vanuit, of ervanuit?

Ik heb een goed ontwikkeld taalgevoel, maar hier laat dat gevoel me in de steek. En dat kan natuurlijk niet bij een tekstschrijver. Daarom ben ik, net als studenten Nederlands als Tweede Taal, de regeltjes uit m’n hoofd gaan leren.

Basisregels

Het blijkt inderdaad ingewikkeld. De naslagwerken hebben veel tekst nodig om alles, inclusief uitzonderingen, uit te leggen. Daarom geef ik hier alleen een paar basisregels voor de meest voorkomende gevallen:

• Er wordt meestal aan een voorzetsel vast geschreven.
• Uitzondering: als het voorzetsel níet bij er hoort, maar bij een werkwoord, dan staat het óf los, óf aan het werkwoord vast, als dit direct erachter staat.

Nu weten we het dus. Het is: ik ga ervan uit (uit hoort bij uitgaan en staat dus los!).

Andere voorbeelden:

Ik kom eraan, hij zit ermee, het is erop of eronder, hij is eraan onderdoorgegaan, ze gaat erachteraan, je loopt eromheen, ik kom eronderuit.

Je moet wel zelf blijven nadenken. Kijk eens naar de betekenisverschillen in deze drie zinnen:

Ik zie ernaar uit          (ik verheug me erop)

Het ziet ernaaruit       (het lijkt erop)

Het ziet er naar uit    (bijv. een wond)

Uitzonderingen

Natuurlijk zijn er uitzonderingen op de regels.

Sommige voorzetselcombinaties vormen een eenheid: Weet je dat we morgen eropuit gaan?, en: De kinderen zijn ervandoor gegaan.

En soms heeft er de functie van plaatsonderwerp in een zin: Wie staat er voor in de wedstrijd? Wie wil er voor het eten een borrel?

Ik zou me hier niet het hoofd over breken. Meestal wijst het zich vanzelf. En als je er niet uitkomt, dan kun je – samen met mij – de woordenlijst van het Genootschap Onze Taal raadplegen, met honderden van zulke combinaties.

Het bericht Het is erop of eronder! Er + voorzetsel + werkwoord verscheen eerst op Tekstschrijverij Linda Welther.

Bezoekers komen op de landingspagina via een zoekopdracht, maar vaker gaat het via een online of offline advertentiecampagne. Je kunt potentiële klanten natuurlijk ook leiden naar je homepage, maar die is vaak te algemeen. Als je een specifieke aanbieding wilt promoten, is een landingspagina een beter instrument. Daar vindt de bezoeker direct wat hij zoekt.

Landingspagina’s zijn vaak heel uitgekiend opgezet. Zo heeft de pagina zo min mogelijk knoppen naar andere onderdelen van je site. Dat leidt de bezoeker maar af van het doel: kopen!

5 tips voor een goede landingspagina

1. Zorg dat je hele tekst en opmaak toewerken naar het doel van de pagina. Zoals gezegd: leid je bezoekers niet af met andere informatie of links. Laat alleen zien wat echt nodig is.
2. Tekst en opmaak zijn één, ze moeten samen in een keer de aandacht van je bezoekers grijpen.
3. Wijs je bezoekers de weg. Zorg dat ze direct weten wat je bedoeling is. Bijvoorbeeld een bestelling plaatsen, meedoen aan een wedstrijd, of een proefabonnement nemen. Een pakkende titel en een prominente call-to-action knop zijn onmisbaar.
4. Houd het kort. Maak je pagina scanbaar, gebruik korte zinnen met actieve woorden (dit geldt natuurlijk voor alle webpagina’s, maar voor landingspagina’s in het bijzonder).
5. Vermijd lange alinea’s. Gebruik zoveel mogelijk tussenkopjes en lijstjes met aandachtstreepjes/bullets.

Wil je meer weten over landingspagina’s? Neem vrijblijvend contact op.

Foto: Archangel Cc

Het bericht Wat is een landingspagina? 5 tips verscheen eerst op Tekstschrijverij Linda Welther.

Werkwoorden ontleend aan het Engels worden gewoon vervoegd volgens de Nederlandse regels. Onze Taal heeft een indrukwekkende lijst samengesteld met Engelse werkwoorden en hun vervoeging. Het resultaat ziet er soms niet uit, maar een betere methode hebben we niet.

Gedesignd en geappt

Neem bijvoorbeeld het Engelse to design. In het Nederlands wordt dat designen; ik design, jij/hij designt, ik designde, ik heb gedesignd. In de verleden tijd en in het voltooid deelwoord staat er een -d omdat de laatste letter in design, de -n, stemhebbend is en dus niet ’t Kofschip staat. (’t Kofschip: haal van het hele werkwoord -en af en kijk of de laatste letter van de stam in het woord “’t Kofschip” voorkomt. Zo ja: -t; zo nee: -d).

Ander voorbeeld: appen, ik app, jij/hij appt, ik appte, ik heb geappt. Verleden tijd en voltooid deelwoord zijn nu met een -t omdat de -p van app stemloos is en dus wél in ’t Kofschip staat. De dubbele medeklinker blijft omdat die nodig is voor de uitspraak: ep.

‘Hij likt’

Bij werkwoorden als liken, timen, scrapen en racen blijft in de vervoeging een extra -e staan, ook weer vanwege de uitspraak: ik like, jij/hij liket, ik likete, ik heb geliket. Anders stond er ‘hij likt’ of ‘hij timt’. Let hierbij extra op de kofschipregel. Hoewel de laatste letter van de stam nu een -e is (stemhebbend, niet in ’t Kofschip) gaat de vervoeging verder wel volgens het werkwoord likken, dus komt er een -t in de verleden tijd en bij het voltooid deelwoord. Zie ook: timede, getimed, scrapete, gescrapet, racete, geracet.

Het bericht Is het nou geliket, geliked of gelikt? verscheen eerst op Tekstschrijverij Linda Welther.